تخت جمشيد

 


در تخت جمشيد     

تالار خزانه
تالار خزانه       

در شرق موزه و درست در پايين دامنه كوه رحمت مجموعه بزرگي از تالارهايي وجود دارد كه بيشتر از ده هزار متر مربع را در بر مي گيرد٠ اين مجموعه داراي دو تالار اصلي بزرگ است كه سقف هاي آنها به ترتيب بر روي ١٠٠ ستون و ٩ ستون چوبي قرار داشته و به نظر مي رسد كه بناي خزانه بوده و شروع ساختمان آن در زمان داريوش صورت گرفته است ٠ لوح هاي سنگي و سفالي به زبانهاي اكدي و ايلامي كه در اين محل يافت شده كساني كه در ساخت تخت جمشيد سهيم بوده اند را چه به صورت نقدي و چه غير نقدي مشخص مي كند ٠ اين لوحها ثابت مي كنند كه اين شاهكار عظيم توسط كارگران آزاد و در مقابل اجرت ساخته شده است ، در حالي كه بناهاي يادبود هم عصر آن در كشورهاي ديگر توسط بردگان ساخته مي شد٠ به گفته پلو تارك ، اسكندر براي حمل گنجينه و خزانه تخت جمشيد به اكباتان به ده هزار قاطر و پنج هزار شتر نياز داشت٠از دو نقش مشابه موجود در رواقهاي شرقي و جنوبي خزانه ، آنكه سالمتر است در موزه تهران قرار دارد٠ اين نقش برجسته داريوش را بر تخت سلطنت نشان ميدهد در حالي كه خشيار شاه و تني چند از نجباي پارسي و چند ملازم در پشت سر او ايستاده اند ٠


نقش برجسته بار عام - كاخ خزانه
نقش برجسته بار عام - كاخ خزانه       

نجباي پارسي در مراسم اولين روز سال متعلق به قرن ٦-٥ ق٠م موزه تهران


نقش برجسته بار عام - كاخ خزانه
نقش برجسته بار عام - كاخ خزانه       

نجباي پارسي در مراسم اولين روز سال متعلق به قرن ٦-٥ ق٠م- موزه تهران


نقش برجسته بار عام - كاخ خزانه
نقش برجسته بار عام - كاخ خزانه       

نجباي پارسي در مراسم اولين روز سال متعلق به قرن ٦-٥ ق٠م- موزه تهران


بار عام داريوش - كاخ خزانه
بار عام داريوش - كاخ خزانه       

بار عام دادن داريوش در برابر دو آتشدان ، موزه تهران


بازسازي نگاره داريوش - كاخ خزانه
بازسازي نگاره داريوش - كاخ خزانه       

بازسازي كامل نگاره داريوش بر تخت


قسمتي از نقش برجسته خزانه- كاخ خزانه
قسمتي از نقش برجسته خزانه- كاخ خزانه       

بار عام داريوش در مراسم اولين روز نوروز


كاخ خزانه
كاخ خزانه       


جزئيات سنگ نگاره ها- كاخ خزانه
جزئيات سنگ نگاره ها- كاخ خزانه       

نقش برجسته خنجر يك صاحب منصب


جزئيات سنگ نگاره ها- كاخ خزانه
جزئيات سنگ نگاره ها- كاخ خزانه       

نقش برجسته خنجر يك صاحب منصب


تالار خزانه - كاخ خزانه
تالار خزانه - كاخ خزانه       


عمارت سه دروازه - تالار شورا
عمارت سه دروازه - تالار شورا       

اين كاخ كوچك كه در شمال كاخ هديش قراردارد ، داراي سه در ورودي است ٠ نقش برجسته هاي روي پلكان دو سر ورودي اصلي ،در سمت شمال نگهبانان مادي و پارسي و در قسمتهاي داخلي نقشهاي جالب ديگري از درباريان و نجباي مادر يرا در حال رفتن به ضيافت ، نشان ميدهند٠ در قسمت جنوبي كاخ پلكاني وجود داشته است كه امروز در موزه تهران است ٠ در سر در دروازه شرقي ، داريوش بر تخت سلطنت جلوس كرده و نمايندگان ٢٨ ملت تابعه تخت اورا حمل مي كنند٠ سر خشيارشا كه پشت سر داريوش قرار دارد هم سطح سر داريوش است٠ هر دوي اينها بالاتر از بقيه افراد قرار دارند٠ شاه و وليعهد هردو زير سايباني قرار گرفته اند كه به وسيله سمبل اهورامزدا مزين شده است٠ در اين نقش برجسته گلها شيرهاو گاوها حالتي زنده دارندو در دو رديف و در دو جهت مخالف به چشم مي خورند ٠ داريوش و خشيارشا هر دو سمبل حاصلخيزي يعني نخل را در دست دارند٠ مللي كه اريكه سلطنت را حمل مي كنند به آساني قابل بررسي اند٠ اين كاخ در مركز تخت جمشيد قرارداشت و به همين خاطر پادشاه مي توانست نجبا و اشراف زادگان را بدون جلب توجه در آنجا ملاقات كند٠تمام تصميمات عمده سياسي توسط عده قليلي در اينجا گرفته ميشد و پيكها و بازرسان شاه در اين كاخ به حضور پذيرفته مي شدند و فرماندهان پيروزنيز مورد لطف قرار مي گرفتند ٠ تصميمات سياسي مربوط به سال آتي نيز توسط عده اي منتخب در همين كاخ گرفته ميشد ٠ وليعهد نيز ميبايست در تمام اين مراسم شركت مي كرد تا در صورت مرگ پادشاه بتواند ضمن آگاهي از مسائل آنها رادنبال كند ٠ همراهي وليعهد با پادشاه تنها در يك مورد ديگر و آن هم در خزانه به تصوير كشيده شده است و آن صحنه اي است كه گزارش اقتصادي و مالي به عرض پادشاه ميرسد٠ وليعهد درهيچ صحنه ديگري حتي در نقشي مشابه نقش فوق كه در كاخ صدستون قرار دارد نشان داده نشده است٠ نجبا از طريق پلكاني از حياط آپادانا وارد اين كاخ ميشدند ، از يك سمت پارسيها و از سمت ديگر مادها و مثل هميشه در حال گپ زدن ، دست در دست و در حال بوئيدن گل ٠ مادها و پارسيها همواره هم قد و اندازه نقش شده اند و دليل آن دارا بودن ارزش يكسان اجتماعي آنان بود٠ دو پارسي مسئول تشريفات با حالتي خونسرد اماقاطع و سخت گير مشاهده ميشوندو در پشت سر آنان كاركنان آنها در پايين پلكان منتظر شروع مراسم هستند٠ كتيبه جلويي پلكان مجددا داريا نقش هميشگي نوروز يعني شيرو گاو است ٠ اين حقيقت كه كاخ ملاقات رسمي و كاخ خصوصي خشيارشا خسارت بسيار سنگيني از آتش ديده است، باعث شده تابسياري از صاحب نظران بر اين باورشوند كه به آتش كشيدن تخت جمشيد به انتقام تخريب آكروپليس در آتن توسط خشيارشا بوده است ٠ اقدامات تحقيقاتي يك تيم ايتاليايي باعث شناسائي يك كاخ مربوط به اردشيرسوم( كه بر روي كاخ ديگري مربوط به اردشير اول در گوشه جنوبي تخت جمشيد بنا شده بود) گرديد كه عملا به طور كامل توسط آتش تخريب شده بود٠


نگهبان مادي - عمارت سه دروازه
نگهبان مادي - عمارت سه دروازه        


نگهبان پارسي - عمارت سه دروازه
نگهبان پارسي - عمارت سه دروازه        


عمارت سه دروازه
عمارت سه دروازه        

منسب داران پارسي


عمارت سه دروازه - تالار شورا
عمارت سه دروازه - تالار شورا       


عمارت سه دروازه
عمارت سه دروازه        


سر ستون- عمارت سه دروازه
سر ستون- عمارت سه دروازه       

سر ستون با سرانسان - موزه ايران باستان تهران٠ متعلق به قرن٥ ق ٠م


پلكان كاخ سه دروازه - تالار شورا
پلكان كاخ سه دروازه - تالار شورا       

صاحب منصبان مادي متعلق به قرن ٥-٦ ق٠م


سر ستون- عمارت سه دروازه
سر ستون- عمارت سه دروازه       

سر ستون يا سرانسان - موزه ايران باستان تهران٠ متعلق به قرن٥ ق ٠م


نبرد شير - كاخ سه دروازه
نبرد شير - كاخ سه دروازه       

نبرد شيرسمبل ايران (سال يا فصل نو ) با گاو وحشي سمبل باران (سال يا فصل گذشته ) ٠ تريپلون ، قسمت شرقي پلكان اصلي


پله هاي كاخ سه دروازه
پله هاي كاخ سه دروازه       

يك منصب دار پارسي


سر ستون- عمارت سه دروازه
سر ستون- عمارت سه دروازه       

سر ستون يا سرانسان - موزه ايران باستان تهران٠ متعلق به قرن٥ ق ٠م


اهورامزدا- تالار شورا
اهورامزدا- تالار شورا       

اثر قرن ٥-٦ ق ٠م


جزئيات سنگ نگاره ها
جزئيات سنگ نگاره ها       

جزئيات سنگ نگاره هاي عمارت سه دروازه ، انتهاي غلاف خنجر


جزئيات سنگ نگاره ها
جزئيات سنگ نگاره ها       

جزئيات سنگ نگاره هاي عمارت سه دروازه ، انتهاي غلاف خنجر


تالار شورا
تالار شورا        

شاهنشاه و دو نفر از خدمه شاهي كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       

در دامنه كوه رحمت از سمت جنوب شرقي خزانه و بعد از گذشتن از ويرانه هاي اقامتگاه نگهبانان و يك چشمه ، چند آرامگاه در دل كوه كنده شده است كه فقط به تجربه مي توان اولي را به اردشير دوم (٤٠٥ تا ٣٦١ قبل از ميلاد)و آرامگاه ديگر ، در جنوب آن را به اردشير سوم (٣٦١ تا ٣٣٨ قبل از ميلاد) نسبت داد كه هر دو آرامگاه خالي هستند ٠ همانند آرامگاههاي نقش زستم اين شاهان نيز در مقابل محرابي در حال نيايشند ، اما در مقبره جنوبي نمايندگاني كه تخت پادشاه را بر دوش دارند، بر مبناي شان و منزلتشان در دو رديف پشت سر يكديگر قرار گرفته اند٠ در ادامه مسير به طرف جنوب ، آرامگاه سومي وجود دارد كه هرگز تكميل نشده واز بيرون صفه يعني از كنار ديوار جنوبي تخت جمشيد مي توان به آن دست يافت ٠ در وسط ديواره كتيبه مهم سه زبانه اي از داريوش كبير مشاهده ميشود٠ متن اين كتيبه ها منحصر به فردند ، به اين دليل كه سه زبان به كار رفته در آن يكسان نيست و هر يك حاوي اطلاعات بيشتري نسبت به ديگري است٠ اين نوشته ها در مجموع به اصل و نسب و فهرست متصرفات داريوش و اينكه او تخت جمشيد را در محلي غير مسكوني بنا نهاده است ، اشاره مي كنند ٠ در ادامه مسير و پس از گذشتن از حفاريهاي جديد در سمت جنوب غربي و گذر از نهر كوچكي نزديك صخره و در كنج صخره اي ناپيدا كه بين درختان پنهان است، آرامگاه نا تمامي وجود دارد كه به نظر مي رسد براي داريوش سوم (كودامانوس)آخرين پادشاه هخامنشين در نظر گرفته شده بود٠ در ميان كاخهاي حفاري شده در دشت پايين صفه كاخي وجود دارد كه شامل كتيبه اي از خشيارشااول و يك معبد است٠ در اين محوطه چند بناي ديگر با تاريخهاي گوناگون نيز به چشم مي خورد٠ آقاي تجويدي از سازمان باستان شناسي ايران به طور همزمان حفاريهاي مهمي را روي ديوارهاي مستحكم دامنه كوه در شرق صفه انجام داده است٠ طي اين حفاريها جزئيات بسياري از خشتهاي اوليه بنا و نيز نقش مهرهايي مربوط به اواخر حكومت هخامنشيان كشف شده است٠ بقاياي چندين كاخ مربوط به اوائل دوران هخامنشيان نيز در دشت نزديك تخت جمشيد كشف شده است٠ به علاوه قسمت مركزي كاخي در سمت شمال غربي صفه كه فراتادرا ناميده ميشود وابتدا توسط پرفسور هرتسفلد در سال به عنوان كاخي مربوط به دوران بعد از هخامنشيان شناسايي شده بود ،مجددا حفاري شده ٠ اين حفاريها ، كاخ ديگري مربوط به اوائل دروان هخامنشي رانيز آشكار ساخت كه خشتهاي كف اتاقها و ديوارهاي آن بعدها به آن اضافه شده بود٠ستوني مربوط به يك آتشكده احتمالي ، چندين پايه اصلي مربوط به بناو چند پايه ستون به همران چهارچوبهاي يك پنجره سنگي تنها بقاياي اين كاخ است٠ بر روي پنجره سنگي دو نقش بسيار آسيب ديده وجود دارد٠ يكي از آنها مردي رانشان ميدهد كه دستانش به طرف بالاست و شاخه بر سمي به دست دارد٠ نقش ديگر تصويرزني رانشان ميدهد٠ روبروي اين كاخ و بر دامنه كوه محلي براي دفن استخوانهاي حيوانات وجود دارد كه يك سر ستون ناتمام به شكل گاو هنوز در آنها به چشم ميخورد٠


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


سنگ نبشته ميخي
سنگ نبشته ميخي       

سنگ نبشته اي سه زبانه به خط ميخي ، كتاب ايران باستان


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


آرامگاه اردشير سوم يا دوم
آرامگاه اردشير سوم يا دوم       

اين آرامگاه مربوط به قرن چهارم پيش از ميلاد مي باشد٠


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       


آرامگاههاي هخامنشي
آرامگاههاي هخامنشي       


آرامگاه هخامنشي
آرامگاه هخامنشي       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       

روز نوروز بزرگان و نجباي پارس و ماد از پله وسيعي كه مقابل تخت جمشيد قرار گرفته است ، بالا مي رفتند و در مقابل دروازه بزرك خشايار از ميان مجسمه هايي كه نيمه پيكرشان انسان و نيمه ديگر حيوان است و به عنوان نگهبان در مدخل كاخ قرار داده شده اند ،عبور مي كردند٠ اين حيوانات افسانه اي و كم نظير كه شبيه حيوانهاي افسانه اي آشوري هستند بر خلاف اسلاف خود نه براي ايجاد ترس در دل اتباع پادشاه يا براي ارضا خاطر او بلكه تنها براي بزرگ داشت شاهنشاهي در اين مكان قرار داده شده اند:نجبا پس از عبور از دروازه بزرگ خشايار شا وارد حياط مقابل آپادانا ميشدند ،كه نظير آپاداناي شوش بود٠


سنگ نبشته هاي دروازه ملل
سنگ نبشته هاي دروازه ملل       


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       

بازسازي دروازه ملل از كتاب تاريخ هنر باستان اثر جورج پروت و چارلز چينر


نماي كاخ آپادانا -دروازه ملل
نماي كاخ آپادانا -دروازه ملل       

نماي كاخ آپادانا از دروازه ملل


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       

پلكاني كه به طرف صفه تخت جمشيد ميرود٠


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       


دروازه ملل
دروازه ملل       


گذرگاه لشگريان - دروازه ملل
گذرگاه لشگريان - دروازه ملل       


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       


دروازه ملل - دروازه خشايار شا
دروازه ملل - دروازه خشايار شا       


سنگ نبشته هاي دروازه ملل
سنگ نبشته هاي دروازه ملل       


سنگ نبشته هاي دروازه ملل
سنگ نبشته هاي دروازه ملل       


كاخ خشيارشا - كاخ هديش
كاخ خشيارشا - كاخ هديش       

در شرق كاخ نا تمام اردشير سوم و در بالاترين قسمت صفه ، سالن اصلي كاخ هديش قرار گرفته است ٠ اين كاخ همانند كاخهاي ديگر داراي سكوي مخصوص به خود است ٠ كاخ هديش كه به معني محل سكونت است،كاخ خصوصي خشيارشا بوده و از طريق پلكاني از حياط مي توان به آن داخل شد٠ تالار اصلي اين كاخ با ٣٦ ستون به وسيله حجره هاي كوچكي در شرق در شرق و غرب احاطه شده و داراي پنج درگاه است٠ كه بر روي آنها نقشهايي در حال ورود و يا خروج از كاخ نشان ميدهد، تصوير شده ٠ تمام ستونهاي كاخ از سنگ ساخته نشده بودند،بلكه تعدادي از آنها نيز با توجه به وجود تنه هاي بلندو قوي درختان از چوب بوده اند پس در اينصورت اين تنه ها بر روي پايه هاي سنگي قرار داشتند و آنها را گچ رنگي و يا لايه اي از طلا زينت مي كردند٠ ستونهاي چوبي ،ديوارهاي خشتي،تيرهاي سقف و پوشش كاهگلي آنها همگي بر اثر مرور زمان از بين رفته اند و تنها قسمت باقي مانده ، پايه ستونهاي سنگي آنها است٠در سمت جنوب كاخ هديش چند بناي ستوندار كوچكتربا خشت آجري وجود داشته كه آنها را ساختمانهاي ملكه دانسته اند، اما به احتمال زياد از آنها به عنوان انبارهاي خزانه استفاده ميشده است٠ دوتپه حفاري نشده يكي در شرق هديش و ديگري در شرق تجر وجود دارد٠


پلكان غربي - كاخ خشيارشا
پلكان غربي - كاخ خشيارشا       

پلكان غربي - خدمتگزاران ، متعلق به قرن٥ ق٠م


پلكان غربي - كاخ خشيارشا
پلكان غربي - كاخ خشيارشا       

پلكان غربي - خدمتگزاران ، متعلق به قرن٥ ق٠م


كاخ خشيار شا - كاخ هديش
كاخ خشيار شا - كاخ هديش       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


كاخ خشيار شا - كاخ هديش
كاخ خشيار شا - كاخ هديش       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


كاخ خشيار شا - كاخ هديش
كاخ خشيار شا - كاخ هديش       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


كاخ خشيار شا - كاخ هديش
كاخ خشيار شا - كاخ هديش       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


كاخ خشايار شاه
كاخ خشايار شاه       


كاخ خشايار شاه
كاخ خشايار شاه       


كاخ آپادانا
كاخ آپادانا       

نجباي مادي و پارسي در كنار دروازه ملل منتظر ميشدند ، تا شاه آنها را در تالار كاخ آپادانا به حضور بپذيرد٠ اين كاخ كه در مقابل كاخ داريوش بزرگ قرارداشت ،در ابتداي حكمراني خشيارشا بنيان نهاده شد٠دو لوح طلاو نقره مكشوفه در گوشه ديواره شمالي كاخ آپادانا كه در موزه تهران نگهداري ميشود، احداث آنرا به داريوش كبير نسبت ميدهد٠نجبا احتمالا با عبوراز نحوطه باز جلوي كاه از پلكانهاي دو طرفه ديواره شمالي و شرقي وارد كاخ مي شدند٠ ديواره پلكان شمالي به مانند ديواره پلكان شرقي با نقوش نجبا و صاحب منصبان و نمايندگان كشورهاي تحت سلطه تزيين شده بود٠


كاخ آپادانا
كاخ آپادانا       


كاخ آپادانا
كاخ آپادانا       


كاخ آپادانا
كاخ آپادانا       


كاخ آپادانا
كاخ آپادانا       


كاخ اپادانا
كاخ اپادانا       

از دروازه همه ملتها به حياط شمالي كاخ آپادانا يا اپدانه يعني كاخ بزرگ بار مي رفته اند كه ستونهاي باقيمانده و نقوش برجسته پلكانهاي زيبا و بي نظير آن هنوز شاهد عظمت و جلال كاخ مزبور است . كاخ آپادانا از دو جانب شمال و مشرق داراي پلكانهاي زيبايي است كه از حياطهاي آن دو سمت به درون ايوانهاي آن بالا مي رفته اند . نقوش روي ديوارهاي هر دو پلكان در سه رديف بريك جانب شامل صف افسران و سربازان و عرابه هاي اسبهاي شاهي بوده ، در جانب ديگر 23 مجلس تصاوير نمايندگان استانهاي مختلف كشور شاهنشاهي هخامنشي را در حال عرضه داشت هداياي خود و بار يافتن به حضور شاهنشاه ايران مي نمايد و يك نفر حاجب به پارسي يا مادي دست رئيس نمايندگان هر يك از استانهاي مختلف كشور را گرفته نزد شاهنشاه رهبريشان مي كند. بيست و سه مجلس تصاوير نمايندگان استانهاي مختلف كشور از نظر اهميت تاريخي و نماياندن وضع لباس و هيئت كلي ساكنين هر استان و درجه تمدن و صنعت آنان بهترين معرف اقوام و ملل تابع شاهنشاهي ايران در دوران هخامنشي محسوب مي گردد. بدين لحاظ تا حدي كه از روي قرائن موجود مي توان اظهار نمود به معرفي نقشهاي مزبور پرداخته مي شده ، چون نقشهاي ديواره هاي پلكان شرقي كاخ آپادانا بهتر و محفوظتر مانده است ، لذا از روي نقشهاي ديواره اخير توضيحات لازم ارائه شده است . از بيست و سه مجلس ياده شده ، هفت مجلس در رديف بالاو شش مجلس در رديف وسط و پنج مجلس در رديف پايين نموده شده ، پنج مجلس نيز بر روي انتهاي ديواره پلكاني بالاي نقش شير و گاو حجاري گرديده است . هفت مجلس رديف بالا به ترتيب نمايندگان ماد ، خوز ، پارت ، ملتي شبيه پارت يعني نمايندگان سغد يا باختر ، مصر ، زرنكا و خوارزم را نشان مي دهد . در شش مجلس رديف وسط نمايندگان ارمنستان ، بابل ، كيليكيه ، سيكان تيزخود، آشور و سيكان هرم ورك ديده ميشوند. پنج مجلس رديف پايين مشتمل بر تصاوير نمايندگان فينيقه ، كاپا دوكيه ، يوناينان سارد ، مردم هاروواتي و هنديان است ، پنج ملتي كه روي ديواره قسمت انتهايي پلكان بالاي نقش شير و گاو نموده شده است ، عبارت است از نمايندگان سكودرا ،عربستان ، درنگيان ، پونتي و سرزمين كوشا يا حبشه كنوني . تشخيص ملتهاي ياد شده با تطبيق نقشهاي دخمه ها و نبشته هاي هر كدان و قرائن و بررسيهاي مختلف صورت گرفته ، تا حدي كه ميسر بوده درباره آنها دقت شده است . در برخي موارد با كتابها و مراجع ديگر اختلاف دارد لوحهاي بزرگ نبشته هاي ميخي به زبانهاي پارسي باستاني و ايلامي و بابلي در انتهاي نقشهاي برجسته مزبور نظير نبشه هاي ديگر به نام خشايار شاه بوده ، ميرساند كه در زمان اين شهريار كاخ مزبور پايان يافته است . در قسمت وسط هر دو پلكان كه به طرف حياط پيش آمده است ، تصوير درشت هشت سرباز مادي و پارسيي را حجاري كرده اند . وضع كلي كاخ آپادانا به اين ترتيب است كه از هر كدام از پلكانهاي شمالي و شرقي به ايوان بزرگي به طول 70/60 متر و پهناي قريب به 15 متر بالا مي رفته اند . هر كدام از اين ايوانها داراي 12 ستون سنگي به بلندي 18 متر بوده ، از ايوان شمالي به وسيله دو آستانه و از ايوان شرقي به وسيله يك آستانه به درون تالار مركزي كاخ مي رفته اند. ضخامتديوار خشتي بين ايوانها و تالار 5/5 متر است و آثار آن ، سوراخهاي آبرو كه به وسيله آنها آب باران پشت بام وسيع از ميان ديوار به مجراهاي زيرزميني مي رفته است ، موجود و مشهود مي باشد . ايواني هم نظير دو ايوان مزبور به طرف مغرب داشته كه چشم انداز آن به جلگه پهناور مرو دشت بوده ، مانند ايوان شرقي به وسيله يك آستانه به تالار مركزي ارتباط مي يافته است . سر ستونهاي كاخ آپادانا را از سنگهاي يكي پارچه بزرگ به صورت دو نيم تنه شير يا گاو يا هيكلهاي حيوان با سر انسان حجاري كرده بودند و نمونه هايي از آنها هم كه به كار نرفته است در خاكبرداريهاي قسمت شمال صفه تخت جمشيد هويدا گشته است . هنگامي كه كاخ آپادانا به فرمان داريوش كبير ساخته مي شد در هر يك از چهار گوشه تالار مركزي آن در زير خشتهاي ديوار جعبه سنگي نهاده ، درون هر جعبه لوح چهار گوشي از زر و لوحي نظير آن از سيم به نان داريوش قرار داده اند . هر ضلع الواح مزبور 33 سانتي متر بوده ، مضمون آن داريوش و پدر و نياي او و سپاس از اهورا مزدا ذكر چهار گوشه كشور شاهنشاهي را در بر دارد .دو عدد از چهار جعبه مزبور با الواح آنها از ميان رفته ودو جعبه ديگر با الواح آنها در اواخر شهريور سال 1312 كشف گرديد كه يكي در موزه سلطنتي كاخ مرمر و ديگري در موزه ايران باستان نگهداري ميشود . هر ضلع تالار مركزي 70/60 متر بوده ، درون آن 6 رديف در 6 رديف جمعا 36 ستون هر كدان به ارتفاع 18 متر قرار داشته است٠


كاخ آپادانا
كاخ آپادانا       


لوح سنگ بنا- كاخ آپادانا
لوح سنگ بنا- كاخ آپادانا       

داريوش بارها در كتيبه هايش روي نماي جنوبي سكوي تخت جمشيد و روي لوحه هاي طلا و نقره اي كه در پي ريزي كاخ آپادانا قرار داده است و روي نماي آرامگاهش در نقش رستم از ملل فرمانبردار نام برده است و هر بار تصريح كرده كه آنها كشورهايي هستند كه بر شاهنشاهي منظم شده اند٠ در نقطه اي از پي ساختمان كاخ آپادانا به دستور داريوش دو جعبه سنگي قرار داده شده بود، كه اخيرا كشف شد٠ در هر كدام از اين جعبه ها دو لوحه يكي از نقره و يكي از طلا وجود داشت و چند سكه طلاو نقره نيز همراه لوحه ها بود٠ متن كنده شده روي اين لوحها به سه زبان فارسي باستان ، ايلامي و بابلي و ترجمه آن به قرار زير است:داريوش شاه شاه بزرگ ،شاه شاهان ، شاه كشورها ، پسر ويشتاسب هخامنشي ، داريوش شاه چنين مي گويد: اين است كشوري كه من دارم ،از كشورها سكاها در اين طرف ، سغد تا حبشه و از هند تا سارد٠ اين است آنچه كه اهورامزدا به من ارزاني داشته ، او كه بزرگترين خدايان است٠ اهورامزدا مراو خاندان مرا حمايت فرماياد٠


چشم انداز راه ميان تالار -كاخ آپادانا
چشم انداز راه ميان تالار -كاخ آپادانا       

چشم انداز راه ميان تالار صد ستون ، پلكان شرقي كاخ آپادانا روبروي عمارت سه دروازه


لوح سنگ بنا - كاخ آپادانا
لوح سنگ بنا - كاخ آپادانا       

لوح سنگ بناي احداث ساختمان كاخ آپادانا متعلق به قرن ٦ ق٠م


سر ستون - كاخ آپادانا
سر ستون - كاخ آپادانا       


سر ستون - كاخ آپادانا
سر ستون - كاخ آپادانا       


كاخ آپادانا - بازسازي
كاخ آپادانا - بازسازي       

بازسازي كاخ آپادانا ،چارلز چيبيز - تاريخ هنر باستان


ستونهاي كاخ آپادانا
ستونهاي كاخ آپادانا       


ستونهاي كاخ آپادانا
ستونهاي كاخ آپادانا       


تالار بار - كاخ آپادانا
تالار بار - كاخ آپادانا       


تالار صد ستون -تالار تخت
تالار صد ستون -تالار تخت       

پس از خروج داريوش و همراهانش از كاخ از طرف جنوب وارد تالار صد ستون مي شدند كه اين تالار را تالار تخت نيز مي نامند٠ روي ديوارهاي آن همان موضوع هايي نقش شده كه در دروازه شرقي ديده ميشود ولي در اينجا ديگر نقش داريوش ديده نمي شود و نوه اش اردشير اول جاي اورا گرفته است٠ اين پادشاه بيش از يك ربع قرن بعد از مرگ داريوش به پادشاهي رسيد وساختمان تالارصد ستون را كه از تمام تالارهاي تخت جمشيد مجلل تر بود و شاهنشاه در آنجا هداياي نمايندگان ملل را مي پذيرفت به اتمام رساند٠پيش از ورود شاه و همراهانش و پيش از اينكه روي تخت شاهي جلوس كند روساي نمايندگان و همراهانشان كه هداياي قيمتي را در دست داشتند به طرف تالار تخت روان مي شدند در اطراف آنها سربازان جاويدان حركت مي كردند و به اين طريق از پلكان بزرگ تخت جمشيد بالا مي رفتند و از دروازه بزرگ خشيار شا عبور مي كردند ٠ در كتيبه اي كه به دستور خشيار شا برنماي دروازه مزبور كنده شده آمده است كه اين دروازه ملل است ٠ سپس از در شرقي تالار مجاور دروازه كه به منزله هشتي بود گذشته وارد خيابان طويلي مي شدند كه در كنار ديوار شمالي حصار آپادانا قرار داشت ٠ در انتهاي خيابان دروازه ديگري بود كه ناتمام مانده بود٠ دعوت شدگان از مقابل آن دروازه نيز عبور كرده ، داخل حياط بزرگي مي شدند كه مقابل ايوان ستون دار شمالي تالار تخت بود٠ در آنجا سران لشگر در تالار ستون داري كه به پادگان پايتخت ضميمه شده بود گردآمده و مدعوين را به سوي شاهنشاه راهنمايي مي كردند٠ روساي نمايندگان ملتها يكي پس از ديگري وارد تالار تخت مي شدند و در پاي تخت شاهي هداياي خود را قرار مي دادند، در آنجا مدعوين مي توانستند لحظه اي نقشهاي برجسته عظيم درهاي شرقي و غربي تالار را تماشا كنند و از مفهوم نشانه ها آگاه شوند٠ شاه حيواني را از پاي در مي آورد و اين حيوان واقعي يا خيالي است ٠ در واقع مقصود بيان اين مطلب بود كه شاه مي توانست نيروهاي اهريمني را از پاي در آورد ٠ نمايندگان ملتها پس ازاتمام ماموريت خود از همان راهي كه آمده بودند مراجعت مي كردندو از دروازه بزرگ خشايار شا خارج ميشدند٠ نقشهاي برجسته دروازه شمالي تالار تخت قسمت آخر تشريفات نوروز را نشان داده است٠ در اينجا نيز شاه روي تخت جلوس كرده و در مقابل او دو آتشدان است كه بين او و رئيس تشريفات قرار گرفته و شاه براي پذيرائي و قبول هدايائي كه از ايالات آمده مهيا است٠ خدمتگزاران مگس پران وسلاح شاهي را همراه دارندو مانند سربازان نگهبان شاه در اطراف او قرار گرفته اند ٠ سربازان مزبور روي مجلس در پايين تخت نشان داده شده اند ٠ اشيا قيمتي كه به شاه هديه ميشود به خزانه شاهي ملحق خواهد شد٠ پيوستگي قسمتهاي مختلف تخت جمشيد ارزش واقعي بعضي از تزيينات آنرا براي ما روشن مي كند ٠ پيكر عظيم گاوها كه در دو طرف دروازه اصلي خشايارشا قرار گرفته اند ،طبق نقشه قرار بوده است در دو طرف دروازه نا تمام كه مقابل تالار تخت بود قرار داده شود ٠ همين پيكر گاو در طرفين ايوان ستوندار شمال تالارتخت نيز وجود داشته است٠ بنابراين دروازه بزرگ خشايار شا روي محور مربوط به تالار تخت قرار داشته ، نه روي محور مربوط به آپادانا ٠ اين مطلب را كتيبه خشايارشا و تزيين تالار تخت و باز شناختن تشريفات كه بناهاي مزبور را به هم مرتبط مي كند تاييد مي كند٠قسمت شمالي تخت از دو بخش مستقل تشكيل شده است ، قسمت اول شامل تالار تخت و دو دروازه بزرگ يعني دروازه خشايارشا و دروازه نا تمام است كه واردين را به طرف تالار تخت راهنمايي مي كند ٠ در آنجا نمايندگان ملتها اجتماع مي كردند٠ قسمت دوم محدود به آپادانا ميشود كه مربوط به روابط ميان پادشاه و بزرگان كشور ،خصوصا پارسي ها و مادها بوده است ٠در اينجا اين مطلب روشن ميشود كه چرا در شوش تالار تخت وجود نداشت، زيرا در آنجا تشريفاتي نظير تشريفات تخت جمشيد انجام نمي گرفت٠


تخت شاهنشاه- تالار صد ستون
تخت شاهنشاه- تالار صد ستون       

جزئيات نقوش بالاي تخت شاهنشاه


دروازه جنوبي- تالار صدستون
دروازه جنوبي- تالار صدستون       

نقش سايه بان تخت و بر فراز آن فروهر اهورا مزدا متعلق به قرن ٥ ه٠ق


دروازه جنوبي - تالار صد ستون
دروازه جنوبي - تالار صد ستون       

نقش برجسته اردشير اول بر اورنگ شاهي ، بالاي سر شاه متعلق به قرن ٥ ق٠م


تالار صد ستون
تالار صد ستون       


نيم تنه گاو- تالار صد ستون
نيم تنه گاو- تالار صد ستون       

اين اثر مربوط به يكي از سر ستونهاي تالارصد ستون مي باشد و متعلق به قرن ٥ ق٠م


حيوان افسانه اي - تالار صد ستون
حيوان افسانه اي - تالار صد ستون       

جزئيات نقش حيوان افسانه اي با دم شبيه به عقرب متعلق به قرن پنجم ق ٠م٠و اين اثر مربوط به تالار صد ستون تخت جمشيد مي باشد٠


دروازه شمالي -تالار صدستون
دروازه شمالي -تالار صدستون       

اين دروازه كه به بار شاهي معروف است يكي از چند دروازه ورودي تالار صد ستون مي باشد٠


تالار تخت - صدستون
تالار تخت - صدستون       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


تالار تخت - صدستون
تالار تخت - صدستون       

كتاب ايران باستان اثر اوژن فلاندن و پاسكال كوست


كاخ صد ستون
كاخ صد ستون       


كاخ صد ستون
كاخ صد ستون       


كاخ صد ستون
كاخ صد ستون       

كاخ بزرگ و مهم ديگر تخت جمشيد در مشرق صفه بين كاخ آپادانا و كوهستان واقع بوده ، به علت وجود صد ستون در تالار اصلي آن به نام صد ستون خوانده ميشود. نقشه اجمالي كاخ صد ستون بدين قرار بوده است كه ايواني به درازاي 56 متر و پهناي بيش از 5/16 متر داراي دو رديف ستون سنگي ، هر رديف 8 ستون در سمت جنوب، حياط وسيعي واقع بوده است . حياط مزبور در جانب شمال سر در نيم تمام داشته كه از آن به وسيله راهروي عريضي مستقيما به عمارت ورودي تخت جمشيد ارتباط مي يافته اند . در مشرق حياط و در پايين كوه نيز ايواني داراي 8 ستون و در پشت ايوان، تالار بزرگي داراي 4 رديف هر رديف 8 ستون قرار داشته است . در دو جانب ايوان بزرگ كاخ ، نقش برجسته گاوهاي بزرگ نظير آنچه در بالاي پلكان بزرگ ديده ميشود حجاري كرده بودند و تالار اصلي كاه در پشت ايوان بزرگ مزبور يعني جنوب آن قرار گرفته ، داراي 10 رديف در 10 ستون بوده است و به وسيله دو دروازه بلند و عريض سنگي به ايوان راه داشته است .بر روي بدنه هاي اين دودروازه نقش سربازان پارسي ومادي حجاري گرديه ، بالاي آنها نقش شاه بر اورنگ شاهي با نقشهاي صاحب منصبان نزديك به شاهنشاه به نظر ميرسد . افزون بر دو دروازه ياد شده ، هفت پنجره از تالار به ايوان شمالي باز ميشده است . هر ضلع تالار صد ستون 5/65 متر بوده ، دو دروازه بلند هم در سمت جنوب آن قرار دارد كه از آنها به اتاقهاي بازيك آن سمت مي رفته اند و بر روي بدنه آنها نيز تصوير شاه بر فراز اورنگ شاهي با گماشتگان مخصوص حجاري گرديده . زير تخت روي هر بدنه نقش چهار ده نفر كه هر كدام نماينده يكي از اقوام تابع شاهنشاهي هخامنشي بودند ملاحظه ميشود . در هر يك از دو ضلع شرقي و غربي تالار هم دو دروازه سنگي وجود دارد كه بر بدنه آنها پيكار شاه را با مظاهر گوناگون اهريمن نموده اند و اين دو دروازه وسيله ارتباط تالار با اتاقهاي باريك پشت تالار به شمار مي رفته است . در فضاي بين تالار صد ستون و كوهستان بناي خشتي وجود داشته است كه از بررسي نقشه آنها ميتوان چنين استنباط كرد كه محل اسبان خاص و عرابه هاي شاهي بوده و به وسيله راهروهاي مناسب با حياط وسيع كاخ صد ستون مربوط مي شده است


كاخ مركزي
كاخ مركزي       


كاخ مركزي
كاخ مركزي       


كاخ تجر
كاخ تجر       


كاخ تجر
كاخ تجر       

در مغرب كاخ مركزي تپه اي قرو ريخته اي كه از خرده سنگ انباشته است پديدار مي باشد و از قرائن چنين برمي آيد كه اين تپه مصنوعي محل معبد تخت جمشيد يا كاخ مرتفعي بوده است كه در اواخر دوره هخامنشي واحتمالا دوره ساساني وضع آن را به هم زده ،قطعات پلكانها و نقشهاي برجسته آن را در محلهاي ديگر به كار بسته باشند . كاخ آپادانا نسبت ه تپه مصنوعي مورد ذكردر جهت شمال قرار دارد . در مجاورت تپه مزبور نزديك كرانه نزديك كرانه غربي صفه تخت جمشيد ، آثار كاخ كوچك داريوش هويدا است كه بهترين و مستحكم ترين آثار سنگي موجود تخت جمشيد را نشان ميدهد . در كتيبه بالاي نقش داريوش نام اين كاخ تچر ذكر گرديده است كه به گفته هرتسفلد ، احتمالا معني قصر زمساني ميدهد . به علت صيقل قسمتهايي از سنگهاي آن كه انعكاس صورت در آنها ديده ميشود ،مردم آنرا تالار آيينه مي خوانند . از نوشته هاي ميخي اين كاخ معلوم ميگردد كه خشايار شاه كارهاي ناتمان آنرا پاياين بخشيده و اردشير سوم پلكان و مدخلي بر جانب غربي آن افزوده است . نوشته هاي متعدد به خط پهلوي كوفي و ثلث و نسخ و نستعليق كه يادگار شاهان و بزرگان و رهگذران مختلف است و بعضي از آنها اهميت تاريخي فراوان دارد بر سنگهاي مستحكم اين كاهخ نقر گرديده است و امتياز ديگر آن به شمار ميرود . حياط اين كاخ در جنوب آن واقع است و در جنوب حياط نقشهاي برجسته و كتيبه ها و آثار بناي مغشوش ديده ميشود كه مربوط به اردشير سوم بوده ، از محل ديگر به مكان فعلي انتقال يافته است و به احتمال زياد قبلا در ساختماني كه محل تپه مصنوعي سابق الذكر را اشغال مي كرده واقع بوده است.


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد
تخت جمشيد       


تخت جمشيد